Een beetje burn-out hoort erbij?


‘De burn-out hoort er een klein beetje bij’ verscheen onlangs in de media. Een citaat van Hoogleraar Arbeidspsychologie W. Schaufeli van de Universiteit Utrecht. Een werkplek zó inrichten dat die niet leidt tot een burn-out kan volgens de wetenschapper in theorie tot op zekere hoogte wel, maar in de praktijk eigenlijk niet. Hij pleit daarom voor iets meer relativering ten opzichte van het onderwerp. De werkgever heeft het niet compleet in de hand.

 

 

Relativering ten opzichte van burn-out en werkstress. Vanuit wetenschappelijk- en organisatieperspectief is dat te begrijpen, want overwerkt raken is nog steeds moeilijk te voorspellen, te voorkomen en te vatten. Het citaat van professor Schaufeli zet mij aan het denken. Ik ben het ermee eens dat een werkgever niet alles kan doen om burn-out te voorkomen, en dat de werknemer een belangrijke verantwoordelijkheid draagt ten opzichte van zijn eigen grenzen en gezondheid. In mijn ogen blijft echter een belangrijk punt onderbelicht, namelijk de rol die het collectief van medewerkers kan spelen. Hoe kun je als groep collega’s/team verantwoordelijkheid nemen voor stress en ontspanning en met elkaar regelen dat de druk voor iedereen te behappen is? Werkdruk ‘zelf organiserend’ aanpakken, zou je kunnen zeggen. Bij Ardis zijn we hierover regelmatig met elkaar in gesprek.

Werkdruk of stress is ons niet onbekend. Al tijdens mijn sollicitatiegesprek was het een thema: ‘Realiseer je dat het een zwaar beroep is waar je voor kiest als je bij ons komt werken’ zei een van de partners.

Trainersvak zwaar? ‘Interessant beroep’, is meestal de reactie als ik vertel wat ik doe. En dat is ook zo. Opnieuw en opnieuw heb je de kans om mensen inzichten te geven waarmee zij hun werk gemakkelijker, met meer plezier of met meer impact kunnen doen. Adviezen waarmee ze gelukkiger kunnen zijn in hun werk en soms zelfs daarbuiten. De momenten waarop ik die toegevoegde waarde écht voel, zijn geweldig. De persoonlijke connectie met de ander en de bijdrage die je zichtbaar levert, zorgen voor een enorme flow en gevoel van bevlogenheid bij mij. En dat geeft energie!

En die is nodig, want ja, druk is er dus ook. Die komt bij mij niet alleen voort uit ons motto ‘alles voor de klant’, het is inherent aan het vak. Ik sta vrijwel dagelijks voor de groep, all eyes on me, en ik word veelvuldig beoordeeld. Gedurende de training doordat men wel of niet mee wil met een advies of werkvorm, maar ook aan het eind van iedere dag middels het evaluatieformulier. De vraag is altijd of je voldoende positie verwerft om anderen persoonlijk advies te mogen geven. Wil/kan de ander – om welke reden dan ook – je zienswijze wel van je aannemen? Het werk als trainer en coach kun je in mijn ogen alleen goed doen als je jezelf goed kent. Je bent je eigen instrument en gebruikt dat wat jíj voelt of ervaart bij de feedback tijdens coachmomenten. Gaaf, én het kost energie.

Daarnaast bepaal je maar ten dele je eigen tijd en werkplanning:  een dag ‘voor de groep’ betekent dat je er voor 100% moet zijn. Na een slechte nacht even rustig opstarten met een kop koffie en je mail is er niet bij: de mensen komen binnen met hun verwachtingen, en jij moet tip top voorbereid zijn.

Als groep collega’s bij Ardis zijn we ons hier van bewust en proberen we met elkaar actief tegenwicht te bieden aan de druk die inherent is aan ons mooie vak. Druk die er overigens voor iedereen weer net wat anders uitziet. Voor een deel zit dat tegenwicht in de hulpbronnen die het werk in zich heeft: vrijheid en regelmogelijkheden die sterk aanwezig zijn, de ruimte om autonoom te opereren en een sterke aanwezigheid van ontwikkelmogelijkheden (o.a. Job Demands-Resources Model).

Maar bovenaan staat bij ons het gebruik maken van de hulpbron sociale steun (o.a. Demand-Control-Support Model). Volgens de theorie is dat ‘het bestaan van goede, plezierige relaties met collega’s of boven- en ondergeschikten, het kunnen rekenen op anderen, het krijgen van de juiste informatie via anderen, en het verkrijgen van daadwerkelijke hulp, begrip en aandacht wanneer een werknemer in moeilijkheden verkeert’ (de Jonge, Le Blanc & Schaufeli, 2013).

Hoe wij die sociale steun regelen? Om te beginnen is de grootte van ons bureau geen toeval. We zijn groot genoeg om de klussen te doen die we interessant vinden (persoonlijke ontwikkeling vanuit een organisatieperspectief bijvoorbeeld), maar klein genoeg om aan één tafel te kunnen lunchen. We kennen elkaar goed, er is veel onderling contact en we zien aan elkaar of het goed gaat of minder. Het gesprek daarover voeren wij gemakkelijk.

Daarnaast zijn de principes van heelheid (Laloux, 2014) belangrijk voor ons. Door zaken met elkaar te delen, waaronder óók onzekerheden en zwakke punten is de hele persoon bij het werk betrokken. We proberen de drempel van privé naar werk zo klein mogelijk te maken, het professionele masker zo dun als kan. Dat doen we onder andere in kleine ‘jaarplangroepen’ waarin we onze plannen en de voortgang bespreken inclusief de hoeveelheid werk en eventuele stress die dat geeft. Daarnaast heeft iedereen vanaf binnenkomst bij Ardis een mentor, die naast de leidinggevende in de gaten houdt hoe het met je gaat. Sociale steun en heelheid komen ook naar voren tijdens onze interne dagen, waar we starten met lichaamswerk/mindfulness, de kleding wat informeler mag en we ruim de tijd nemen om met elkaar in gesprek te zijn.

Relativering van burn-out. Als het om mijzelf gaat kan ik mij daar niets bij voorstellen. Er zijn er maar weinig die in hun leven aansturen op een burn-out en de meeste mensen proberen dat wel degelijk voor zichzelf te voorkomen. Medewerker en werkgever hebben hier een gezamenlijke verantwoordelijkheid en geen van beiden heeft het helemaal in de hand. Maar een belangrijke hulpbron om mensen bevlogen te houden en burn-out te voorkomen kan gevonden worden in het collectief, de groep collega’s met wie je werkt waarmee je samen kunt zorgen voor balans, kunt lachen en stoom kunt afblazen. Grijp die kans, want die is zeker wel te vatten!

02 juli 2020

Leiderschapskompas

Speciaal gemaakt voor deze bijzondere Coronatijd: het leiderschapskompas.

Het leiderschapskompas is een hulpmiddel om te reflecteren. Het kompas reikt reflectievragen aan vanuit de verschillende rollen die je hebt als leidinggevende en biedt tips en handvatten om met de uitdagingen van deze tijd om te gaan.

29 april 2020

Crisismanagement in Corona tijd

Wacht niet af en toon leiderschap in deze woelige tijd. Lees hier de blog met tips van Geert van Maanen, Oud- Secretaris Generaal Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, thans verbonden aan Ardis Organisatie Ontwikkeling.

22 april 2020

Uit het oog, uit verbinding?

De coronacrisis heeft ons aangezet tot een ongekende spurt in het thuiswerken. Uit onderzoek van Harvard Business Review blijkt dat thuiswerken een negatief effect heeft op de werkmotivatie en daarmee vaak op productiviteit. De vraag is: hoe kun je als leidinggevende je mensen helpen vanuit huis hun werk met plezier te blijven doen, nu dit de komende maanden nog duurt? Leidinggeven op afstand, hoe doe je dat?

 
30 maart 2020

Management in tijden van Corona

Hoe geef je leiding in tijden van Corona? In deze blog van Rike Hendrikse lees je zeven tips om jouw team door deze tijd heen te loodsen.

20 december 2019

Integratieve Besluitvorming

Methode om met teams tot een gedragen besluitvorming te komen en te zorgen dat alle perspectieven en geluiden gehoord worden.

Bekijk de VLOG van Vincent Hendriks over integratieve besluitvorming.

12 november 2019

Besluitvorming in (zelforganiserende) teams

Hoe neem je besluiten als (zelforganiserend) team? En hoe zorg je ervoor dat de besluiten gedragen zijn én worden uitgevoerd?  Dat is een vraag die veel teams bezighoudt. Ons antwoord: door samen besluiten nemen op een inclusieve manier.

14 december 2018

Werken met hoe het is, niet met hoe het zou moeten zijn…

Werken in een organisatie kan inspirerend zijn. Vooral wanneer je samen bouwt aan mooie resultaten, je jezelf kunt ontwikkelen en je collega’s boven zichzelf ziet uitstijgen. Werken in een organisatie is soms ook lastig. Vooral wanneer het niet gaat zoals jij wilt of zoals het volgens jou zou moeten gaan.

13 december 2017

Ontwikkelen naar gelukkige organisaties

Onze collega Vincent Hendriks maakte een infographic over werkgeluk.

05 oktober 2017

Interview Luuk Klomp werkdruk onder de loop bij het ministerie van Economische Zaken

Luuk Klomp is plaatsvervangend directeur van de directie Innovatie en Kennis binnen het ministerie van Economische Zaken. Binnen de directie is het thema werkdruk weer extra onder de loep genomen, naar aanleiding van het laatste Medewerkerstevredenheidsonderzoek.

22 juni 2017

Interview Annemieke de Vries over Energiebalans binnen het RIVM

Annemieke de Vries is hoofd van het centrum Gezondheidsbescherming van het RIVM. Binnen het RIVM is duurzame inzetbaarheid een belangrijk thema. Binnen haar centrum besteedt Annemiek er, samen met haar management team, veel aandacht aan.

09 mei 2017

Onze aanpak

Iedere medewerker heeft een eigen energiebalans en het verschilt per persoon hoe die het beste in balans te houden is. Tegelijkertijd heeft de aard van het primaire proces, de inrichting en de cultuur van een organisatie veel invloed op de elementen die in die weegschaal liggen en heeft de organisatie er baat bij dat haar medewerkers zich vitaal voelen. In dit geheel speelt de leidinggevende een sleutelrol. In onze aanpak werken we daarom langs deze drie sporen.

03 april 2017

De werking van stress en bevlogenheid

Hoe ontstaat werkstress en hoe bevorder je bevlogenheid? De hoeveelheid werk, de mate van vrijheid en uitdaging, de eigen stressbestendigheid, de balans tussen werk en privé, de relatie met collega’s en leidinggevende; er is een groot aantal factoren dat van invloed is op de energiebalans van medewerkers. In dit artikel geven we een overzicht van deze factoren; aan welke knoppen kunnen we draaien om bevlogen te blijven en burn-out te vermijden?

21 maart 2017

Olifantencarpaccio

Grootse plannen omzetten in kleine acties. Lees hier de blog van adviseur Anneke Botman over de scrummethode als ingang om met meer tevredenheid tot resultaten te komen in je werk.
16 januari 2017

Implementeren van zelfsturing?

Benieuwd naar onze visie op het implementeren van zelfsturing?

Kijk naar dit filmpje voor een introductie!

17 januari 2017

Terugblik: Rondetafelbijeenkomst over zelfsturing en zelforganisatie

 “Op je handen blijven zitten en weten wanneer je juist iets niet moet doen!”

10 januari 2017

Online leren: ben jij er klaar voor?  
(deel 2)

We zien in ons werk dat blended learning de standaard is geworden. In onze trajecten wisselen digitaal leren, praktijkleren en classroom-leren elkaar af en versterken elkaar.
In het Ardis magazine van afgelopen zomer hebben we een korte enquête uitgezet over online leren.